Porady prawne dotyczące nabywania działki w ROD

W związku z dużym zainteresowaniem tematem nabywania działki w ROD, na stronie internetowej PZD (na stronie głównej) będą publikowane porady prawne dotyczące zasad nabywania działki w ROD od zarządu ROD, osoby bliskiej czy też osoby niespokrewnionej. Jednocześnie informujemy, że: -w dalszym ciągu Okręgi PZD oraz KR PZD będą udzielały telefonicznych porad prawnych, podczas których będzie można zadać pytania dotyczące funkcjonowania ROD i korzystania z działek; – w dalszym ciągu będzie można przesłać pytanie listownie, e-mailowo lub za pośrednictwem formularza kontaktowego dostępnego na stronie internetowej PZD: http://pzd.pl/kr-pzd.html. Zachęcamy wszystkich działkowców oraz osoby zainteresowane nabyciem działki ogrodowej do korzystania z tej nieodpłatnej pomocy prawnej świadczonej przez prawników i radców prawnych PZD!

Wyrok WSA – informacja publiczna w ROD w ograniczonym zakresie

Wojewódzki Sąd Administracyjny po raz kolejny stwierdził, że obowiązki ROD w zakresie udostępniania informacji publicznej zasadniczo obejmują działalność finansową z zakresu rozliczenia dofinansowania dotacji lub wykonywania zadań zleconych z udziałem środków publicznych, a nie całość funkcjonowania ROD.

Ostatnio orzeczenie w tej sprawie wydał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim – sygnatura akt: II SAB/Go 124/19. Należy podkreślić, że Polski Związek Działkowców zawsze stał na stanowisku, aby rozliczenia środków publicznych, jakie otrzymują ROD były jasne i transparentne. I do tego zobowiązywał wszystkie ROD. Jednak zgłaszane do ROD wnioski o udzielanie informacji publicznej wielokrotnie wykraczały poza obowiązki wynikające z przepisów. Co więcej – oczekiwania od społecznie działających organów takiej formy realizacji zadań, jak od profesjonalnych organów administracji publicznej, budziły kontrowersje. Trzeba bowiem zdać sobie sprawę z tego, że sfinalizowanie tych zapytań skutkowałoby dużą ilością pracy i generowało poważne wydatki, na które najzwyczajniej ROD nie były i nie są przygotowane.

Podkreślić należy, że kwestie związane z finansami ROD są przedstawiane na walnych zebraniach, w których udział biorą członkowie Polskiego Związku Działkowców. Dodatkowo wszelkie informacje, w tym też uchwały dotyczące finansów i opłat podejmowane przez walne zebrania są wywieszane na tablicach informacyjnych znajdujących się w ROD. W ten sposób każdy użytkownik działki może się z tym informacjami zapoznać. Zarząd ROD zapewnia działkowcom także uzyskanie informacji dotyczących finansów w ROD podczas pełnionych w biurze Zarządów ROD dyżurów.  

Czy działkowiec może zamontować kamerę na działce?

Regulamin ROD ani inne przepisy obowiązujące w PZD nie zabraniają działkowcowi montowania kamer na działce rodzinnej.

Należy więc uznać, że jest on uprawniony do instalacji monitoringu na swojej działce m.in. w celu zapewnienia bezpieczeństwa osób na niej przebywających, czy też ochrony mienia ogrodowego (przed dewastacją lub kradzieżą). Jest to działanie uzasadnione zarówno w ramach porządku prawnego, jak i wykonania praw wynikających z umowy dzierżawy działkowej.

Jednakże, jak każde prawo, również i to prawo podlega ograniczeniom. Tym ograniczeniem jest sfera praw osobistych przysługujących innym osobom. Innymi słowy, prawo działkowca do podjęcia ustalonych działań dotyczących bezpieczeństwa kończy się tam, gdzie zaczyna się prawo innego działkowca m.in. do prywatności i do wizerunku.

Należy zatem przyjąć, że można instalować na działce w ROD kamerę rejestrującą obraz lub dźwięk. Nie może ona jednak obejmować swoim zasięgiem sąsiedniej działki. Działanie polegające na rejestrowaniu obrazu działki sąsiada i wizerunków osób na niej przebywających stanowi bowiem naruszenie dóbr osobistych tj. prawa do prywatności oraz prawa do wizerunku.

Takie prawo podlega ochronie prawnej. Zgodnie z art. 24 § 1 i 2 kodeksu cywilnego, osoba, której dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. A w razie dokonanego naruszenia może także żądać od osoby, która dopuściła się naruszenia, aby dopełniła ona czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Jeżeli wskutek naruszenia dobra osobistego została wyrządzona szkoda majątkowa, poszkodowany może żądać jej naprawienia na zasadach ogólnych.

 Ww. roszczenie, działkowiec powinien kierować bezpośrednio do działkowca, który dopuścił się naruszenia dóbr osobistych.

 

MAP  

Czy działkowiec winien zapłacić PIT od odszkodowania za majątek na działce zlikwidowanej na cel publiczny?

Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o ROD, do likwidacji ROD lub jego części na cel publiczny w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, stosuje się przepisy tej ustawy dotyczące wywłaszczenia nieruchomości z uwzględnieniem warunków określonych w art. 21,22 i 24 ustawy o ROD.

W przypadku ww. likwidacji ROD na cel publiczny np. pod drogę,  podmiot likwidujący zobowiązany jest wypłacić działkowcom m.in. odszkodowanie za składniki majątkowe znajdujące się na działkach, a stanowiące ich własność. Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego, finansowanego przez podmiot likwidujący (art. 22 ust. 1 i 2 ustawy o ROD).

W związku z otrzymanym odszkodowaniem, powstaje problem, czy od przedmiotowego przychodu należy zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych tzw. PIT.

Odpowiedzi w tej sprawie, nie odnajdziemy wprost w przepisach ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem konieczne jest sięgniecie do orzecznictwa oraz zapoznanie się z indywidulanymi interpretacjami podatkowymi, których przedmiotem jest ww. zagadnienie prawne.

Niniejszą sprawą zajął się m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, który w wyroku z dnia 20.08.2014 r. (sygn akt. I SA/Gl 79/14) jednoznacznie przesądził ww. kwestię prawną i uznał, że „wypłata odszkodowania za składniki majątkowe znajdujące się na likwidowanych rodzinnych ogródkach działkowych, ustalonego w oparciu o odpowiednie stosowanie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, podlega zwolnieniu z podatku dochodowego od osób fizycznych zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt 29 u.p.d.o.f.”. WSA w ww. wyroku potwierdził utrwalone przez PZD stanowisko, że odszkodowania z tytułu likwidacji ROD lub jego części na cel publiczny korzystają ze zwolnienia z podatku PIT, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 29 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Ustawa ta bowiem zwalnia z opodatkowania m.in. „przychody uzyskane z tytułu odszkodowania wypłacanego stosownie do przepisów o gospodarce nieruchomościami”.  A w przypadku likwidacji ogrodu na cel publiczny, działkowcowi przysługuje odszkodowanie ustalane stosowanie do zasad określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Powyższą wykładnię przepisów prawa potwierdził również Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie w indywidualnej interpretacji podatkowej z dnia 15.11.2016 r. (sygnatura: 1462-IPPB4.4511.1074.2016.1.PP).

W związku z tym, że ww. orzeczenie sądowe i indywidualna interpretacja podatkowa są tylko wiążące w określonych stanach faktycznych, zachęcamy działkowców, którzy otrzymali odszkodowania z tytułu likwidacji do skontaktowania się w konkretnej sprawie z właściwym urzędem skarbowym! Można również wystąpić do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej (więcej informacji dostępnych jest na: http://www.kis.gov.pl/zalatwianie-spraw/wydawanie-interpretacji).

 

MAP

Jakie podatki należy zapłacić do urzędu skarbowego po zawarciu umowy przeniesienia praw do działki?

Po zawarciu umowy przeniesienia praw do działki należy uiścić podatek od czynności cywilnoprawnych, który reguluje ustawa z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych.

Tym bowiem podatkiem opodatkowana jest sprzedaż i zamiana rzeczy i praw majątkowych – art. 1 ust. 1 pkt 1a. W związku z tym, ze umowa przeniesienia praw do działki ma charakter „umowy sprzedaży” należy uznać, że podlega ona opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych.

Obowiązek zapłaty podatku spoczywa na kupującym i powstaje z chwilą zawarcia umowy (nie jej zatwierdzenia przez zarząd ROD) – art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 4 pkt. 1. Kupujący powinien w terminie 14 dni od zawarcia tej umowy złożyć do urzędu skarbowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania, deklarację podatkową PCC- 3 i uiścić należny podatek (art. 10 ust.1).

Przy umowie sprzedaży, podstawę opodatkowania stanowi wartość rynkowa rzeczy lub prawa majątkowego (art. 6 ust. 1 pkt 1). Co do zasady będzie to wartość majątku działkowca określona w umowie przeniesienia praw do działki.  Stawka podatku wynosi 2% (art. 7 ust. 1 pkt. 1a). Istnieją jednak interpretacje Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, w których wskazuje on, że wartość podatku wynosi 1% (art. 7 ust. 1 pkt. 1b). Z uwagi na powyższe, należy w każdej sprawie skonsultować się z właściwym urzędem skarbowym lub wystąpić do Krajowej Informacji Skarbowej o indywidualną interpretację podatkową. Warto również pamiętać, że zgodnie z ustawą o podatku od czynności cywilnoprawnych, z podatku PCC zwolniona jest sprzedaż rzeczy ruchomych, jeżeli ich wartość nie przekracza 1 000 zł (art. 9 pkt 6).

Odnośnie opodatkowania podatkiem PIT, który reguluje ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, to zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 6.04.2017 r. (II FSK 3660/16) oraz wyrokiem NSA z dnia 17.05.2018 r. (II FSK 1242/16), co do zasady będzie obowiązywało zwolnienie od podatku dochodowego od osób fizycznych. Wynika to z kwalifikacji prawnej przychodu ze zbycia nasadzeń i naniesień na działce, które zdaniem NSA, stanowią przychód ze zbycia rzeczy (art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. d), a nie z innych praw majątkowych (art. 10 ust. 1 pkt 7). Powyższy sposób interpretacji sprzedaży majątku działkowca oznacza, że działkowiec przenoszący prawo do działki na inną osobę, będzie musiał zapłacić podatek dochodowy od osób fizycznych wyłącznie wtedy, gdy dokona ww. przeniesienia przed upływem pół roku, licząc od końca miesiąca, w którym nastąpiło nabycie.

 W związku z tym, że ww. orzeczenie sądowe jest wiążące tylko w określonych stanach faktycznych, zachęcamy działkowców do skontaktowania się w konkretnej sprawie z właściwym urzędem skarbowym! Można również wystąpić do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej (więcej informacji na ten temat dostępnych jest na: http://www.kis.gov.pl/zalatwianie-spraw/wydawanie-interpretacji).

 

MAP  

W jaki sposób wnuk działkowca może nabyć po nim działkę?

Zgodnie z ustawą o ROD, wnuk może w dwojaki sposób nabyć działkę po babci lub dziadku, będącym działkowcem.

Jeżeli, nabycie działki ma nastąpić za życia działkowca, powinien wraz z babcią lub dziadkiem – w zależności komu przysługuje tytuł prawny do działki, podpisać umowę przeniesienia praw do działki. Umowa taka powinna być podpisana w formie pisemnej z podpisami notarialnie poświadczonymi (uwaga: przedmiotowa forma nie jest tożsama z aktem notarialnym).  Wzór umowy dostępny jest na: http://pzd.pl/artykuly/20923/92/Umowa-przeniesienia-prawa-do-dzialki.html. Szczegółowe kwestie przenoszenia prawa do działki reguluje art. 41 ustawy o ROD.

Natomiast w przypadku nabycia działki po śmierci działkowca (niepozostającego w związku małżeńskim, tj. wdowca, rozwodnika czy też kawalera/panny), wnuk w terminie nieprzekraczającym 6 miesięcy od dnia śmierci babci lub dziadka powinien złożyć do zarządu ROD wniosek o zawarcie umowy dzierżawy działkowej (wzór dostępny na: http://pzd.pl/artykuly/13118/92/Wniosek-osoby-bliskiej-o-ustanowienie-prawa-po-zmarlym-dziakowcu.html.).

Zarząd ROD będzie miał obowiązek zawarcia z wnuczkiem umowę dzierżawy działkowej, gdy stwierdzi, że:

  • osoba składająca wniosek jest wnukiem zmarłego działkowca oraz,
  • spełnia on przesłanki ustawowe do bycia działkowcem

– o ile nie wpłynęło więcej wniosków od osób bliskich o zawarcie umowy dzierżawy działkowej. Wówczas o przydziale działki będzie decydował sąd.

Umowa dzierżawy działkowej powinna być podpisana pomiędzy wnukiem a zarządem ROD nie wcześniej niż po upływie 6 miesięcy od dnia śmieci działkowca, w zwykłej formie pisemnej (uwaga: oznacza to, że nie musi zawierać podpisów notarialnie poświadczonych ani nie musi być zawarta w formie aktu notarialnego). Wzór umowy dzierżawy działkowej dostępny jest na:  http://pzd.pl/artykuly/12089/92/Umowa-dzierzawy-dzialkowej.html.). Kwestie nabywania działki po śmierci działkowca reguluje art. 38 ustawy o ROD.

MAP