Do Krajowej Rady PZD docierają sygnały o ograniczeniach wprowadzanych w uchwałach rad gmin w sprawie przeprowadzania na terenach gmin konsultacji społecznych w formie budżetów obywatelskich, które uniemożliwiają zgłaszanie projektów realizowanych na terenach ROD. Z uwagi na powyższe, na posiedzeniu w dniu 3 grudnia 2020 r., członkowie Krajowej Rady PZD zapoznali się z przedstawionym materiałem.

Z przekazanych informacji wynika, iż okręgi w Częstochowie, w Elblągu, w Gorzowie Wlkp., w Legnicy, Łódzki, Małopolski, Mazowiecki, Opolski, Podlaski, w Poznaniu, Sudecki, w Szczecinie, Śląski i Świętokrzyski zgłosiły ograniczenia uniemożliwiające uczestniczenie w budżetach obywatelskich ogrodom działkowym wynikające z uchwał rad gmin. Najczęstszymi ograniczeniami są: brak posiadania tytułu prawnego do dysponowania gruntem ROD przez gminy, brak możliwości zarządzania terenem ROD, brak ogólnodostępności, otrzymywanie dotacji celowych, brak możliwości realizacji zadań, które nie są zadaniami własnymi gminy.

Jednakże argumenty przedstawiane przez gminy nie są poparte żadnym przepisem prawa, a niekiedy nawet nie wynikają z uchwał, a wewnętrznych regulaminów. Ustawa z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym stanowi jakie wymagania winny być określone w projekcie budżetu obywatelskiego. Powyższe regulacje nie obejmują jednak możliwości wprowadzania ograniczeń przedmiotowych m.in. w zakresie posiadania tytułu prawnego do dysponowania nieruchomością, czy podmiotowych, eliminując pośrednio niektórych działkowców (mieszkańców), jako zgłaszających projekty. Zarówno sądy administracyjne jak i organy administracji publicznej, które nadzorują zgodność z prawem podejmowanych przez rady gmin uchwał, wskazują, iż gminy nie mogą w swych uchwałach wprowadzać takich ograniczeń. Wobec tego winny być eliminowane z obrotu prawnego. W uchwałach określających zasady i tryb przeprowadzania konsultacji z mieszkańcami, nie można umieszczać przepisów, które odmiennie niż ustawa kształtowałyby zakres przedmiotowy propozycji zadań lub ograniczałyby go. Ustawodawca wprost określił, co może być w przypadku budżetu obywatelskiego przedmiotem konsultacji i rada nie może ingerować w tę sferę.

Krajowa Rada PZD uznała, iż działania podejmowane przez okręgi są niewystarczające i nie przynoszą rezultatów. Nie są wdrażane żadne działania prawne, które zmierzałyby do zmiany niekorzystnych dla ROD zapisów. Nie można bowiem dopuszczać do sytuacji, w której rady gmin co roku powielają niekorzystne dla ROD przepisy, które zarazem są sprzeczne z przepisami powszechnie obowiązującymi.

Z uwagi na powyższe, Krajowa Rada PZD przyjęła uchwałę w sprawie budżetów obywatelskich, w której nie tylko zwróciła uwagę na przedmiotowy problem, ale i wskazała jakie działania winny zostać podjęte przez wszystkie okręgi, aby nie dopuszczać do wprowadzania ograniczeń dla ROD w uchwałach.

Krajowa Rada PZD wskazuje, iż okręgi winny każdorazowo analizować uchwały rad gmin, celem ustalenia czy zawierają ograniczenia uniemożliwiające zgłaszanie projektów realizowanych na terenach ROD, oraz niezwłocznie podejmować działania zmierzające do ich eliminacji. Niezbędne w tym zakresie jest włączanie do pracy inspektorów ds. terenowo – prawnych oraz radców prawnych zatrudnionych w okręgach.

Krajowa Rada PZD stwierdza, iż niezmiernie ważne jest podnoszenie tematu budżetów obywatelskich wśród działkowców, zarządów ROD i kolegiów prezesów, aby upowszechniać taką formę pomocy dla ROD, a także wśród samorządów, celem wskazania potrzeb rodzinnych ogrodów działkowych, oraz możliwości prawnych, dzięki którym wsparcie rodzinnych ogrodów działkowych i ich zadań staje się realne.

Realizacja projektów obywatelskich na terenach ROD jest możliwa w świetle przepisów powszechnie obowiązujących. Zatem jako Związek musimy podejmować działania, aby było to wykonalne również w praktyce z korzyścią dla ROD, działkowców i społeczeństwa.

KRAJOWA RADA POLSKIEGO ZWIĄZKU DZIAŁKOWCÓW

Warszawa, dnia 3 grudnia 2020 r.

Obecny czas pandemii jest trudny dla całego społeczeństwa. Jednakże jest to również właściwy moment, aby zadbać o rozwój ROD, gdyż w większości dużych i średnich miast występuje znaczny wzrost zapotrzebowania na działki w ROD, który nie może być zaspokojony przez Związek z uwagi na brak terenów.

Dlatego też na posiedzeniu Krajowej Rady PZD, które odbyło się w dniu 3 grudnia 2020 roku, członkowie po raz kolejny omawiali przedmiotowy temat.

Przeanalizowano efekty przesłanych w lipcu br. przez Krajową Radę PZD pism do ministerstw, marszałków województw, przewodniczących sejmików, prezydentów i burmistrzów. Łącznie wystosowano 64 indywidualnych pism, z czego uzyskano 36 odpowiedzi. Większość samorządów i władz państwowych docenia działania Polskiego Związku Działkowców oraz rolę rodzinnych ogrodów działkowców w zakresie realizowanych funkcji rekreacyjnych, ekologicznych i zdrowotnych. Jednocześnie z wielu odpowiedzi wynika, iż nie posiadają oni terenów, które mogłyby zostać przeznaczone pod nowe ROD, bądź wskazują, iż przeznaczanie gruntów na określone cele nie leży w ich kompetencji. Były również odpowiedzi, które dają nadzieję na utworzenie nowych ROD.

Członkowie KR PZD zapoznali się również z materiałem dotyczącym „Aktywności Związku w zakresie rozwoju ROD” opracowanym na podstawie informacji przekazanych przez okręgi. Informacje były zbierane z uwagi na uchwałę nr 1/V/2020 Krajowej Rady PZD z dnia 23 lipca 2020 r. w sprawie wzrostu zapotrzebowania na działki w ROD, która zawiera szereg działań, które winny zostać podjęte przez wszystkie struktury Związku, aby urzeczywistnić rozwój ROD.

Większość okręgów podejmuje aktywne działania w temacie rozwoju ROD, angażuje kolegia prezesów, członków okręgowych zarządów PZD, okręgowych rad PZD i działkowców, inicjuje spotkania z władzami samorządowymi, przedstawia własne propozycje terenów sprzyjających rozwojowi ROD i na bieżąco monitoruje sytuację. Efektów tych działań jeszcze nie ma, jednakże wynika to z faktu, iż rozwój ROD jest programem długofalowym, którego nie sposób zrealizować w ciągu krótkiego okresu, nawet przy zaangażowaniu struktur PZD. Część okręgów wskazało już konkretne tereny, na których mogą powstać nowe ROD, bądź, które można przyłączyć do obecnie istniejących ROD. Takimi okręgami są m.in.: Bydgoszcz, Elbląg, Koszalin, Lublin, Łódzki, Małopolski, Mazowiecki, Piła, Podlaski, Poznań, Śląski i Toruńsko-Włocławski.

Okręgi również zgłaszały problemy, z którymi spotykają się podejmując działania. W wielu ogrodach problemem jest słabe zagospodarowanie ROD i brak środków na poprawę istniejącej bądź budowę nowej infrastruktury. Dlatego też część okręgów skupia się na działaniach zmierzających do pozyskania środków dla ROD, aby zwiększyć zainteresowanie mieszkańców. Są również okręgi, które wskazują, iż mimo podjętych działań z uwagi na brak w zasobach gminnych odpowiednich terenów dla ROD, nie będzie możliwości utworzenia nowych ogrodów w niektórych miejscowościach, w których okręgi widzą taką potrzebę.

W części okręgach temat był prezentowany na posiedzeniach okręgowych rad, które powoływały komisje do spraw rozwoju ROD, oraz przyjmowały apele do władz samorządowych i wojewódzkich w sprawie włączenia się do wspierania rozwoju ROD.

Zebrane informacje pokazały jedocześnie, iż nie wszystkie okręgi podjęły zadania wyznaczone uchwałą KR PZD z dnia 23 lipca br. Brak aktywności w temacie zaspokajania zapotrzebowania na działki w ROD, nie może być tłumaczony panującą pandemią, gdyż działania wielu okręgów pokazują, iż nawet w tak trudnym okresie można i należy działać.

Z uwagi na powyższe, w dniu 3 grudnia br. Krajowa Rada PZD podjęła uchwałę w sprawie aktywności Związku w zakresie rozwoju ROD, w której zobowiązała okręgi w których nie odbyły się jeszcze okręgowe rady PZD, aby na najbliższych posiedzeniach dokonały oceny sytuacji i wypracowały zadania i mechanizmy adekwatne do możliwości i potrzeb występujących na terenie działania okręgu, powołały Komisje Rozwoju ROD, oraz podjęły apele.

Krajowa Rada PZD uznała, iż należy kontynuować podejmowane działania dotyczące aktywizacji delegatur, kolegiów prezesów i zarządów ROD w zakresie utrzymywania stałej współpracy z samorządami. Konieczne jest inicjowanie działań, które doprowadzą do przyjmowania przez rady miast kierunków zmierzających do rozwoju ROD.

Okręgi winny włączać się także w tworzenie bądź aktualizację studium i mpzp i wnioskować o utrzymanie lub wpisanie funkcji zieleni działkowej dla istniejących ROD, jak i przeznaczanie nowych terenów pod ROD.

Należy także w dalszym ciągu podejmować działania w zakresie pozyskiwania środków zewnętrznych na remonty i inwestycje w ROD, w tym dotacje gminne i środki w ramach budżetów obywatelskich, tak aby istniejące ogrody także mogły się rozwijać.

Krajowa Rada PZD uznaje, iż realizacja nałożonych zobowiązań z pewnością przyczyni się do realizacji Otwartego Programu Rozwoju ROD.

KRAJOWA RADA
POLSKIEGO ZWIĄZKU DZIAŁKOWCÓW

Warszawa, dnia 3 grudnia 2020 r.